|
De gekroonde valk
De Gekroonde Valk, 1891 De Gekroonde Valk De bierbrouwerij ‘De Gekroonde Valk’ werd opgericht in 173 en in 1791 overgenomen door de Rotterdamse familie Van Vollenhoven, die ook zijn naam gaf aan verschillende bieren. In 1891 vierde de familie Van Vollenhoven het feit dat ze de brouwerij honderd jaar in bezit hadden met een beeld dat op een 5,5 meter hoge zuil bij de toegangspoort kwam te staan. Het was de Gekroonde Valk, het embleem op de bierflessen. Het bedrijf floreerde en rond 1900 was het met afstand de grootste bierbrouwerij van de stad, groter dan Heineken en Amstel. De ondergang van het bedrijf in de jaren vijftig is waarschijnlijk het gevolg van de wet van de remmende voorsprong: de brouwerij was zo succesvol dat de noodzaak van vernieuwing niet werd onderkend. Na de Tweede Wereldoorlog kwijnde het weg, in 1949 nam Heineken het bedrijf over om in 1956 de poorten voorgoed te sluiten. De Valk bleef nog lange tijd eenzaam op zijn pilaar staan, als herinnering aan een rijk, alcoholisch verleden, totdat hij in de jaren zestig in het niets verdween.
Beeldbank Stadsarchief, 1958 Zuid-Afrika Bij nieuwbouw van delen van de buurt wilde een aantal bewoners de valk graag terug in de straat. Drie Amsterdammers raakten gefascineerd door de eenzame zuil tussen de nieuwbouw. Wat had daar gestaan? De speurtocht ging langs oudere buurtbewoners die zich de valk herinnerden, oud-werknemers van de brouwerij en het Gemeente-archief en leidde uiteindelijk naar de Zuidafrikaanse tak van een familie Hovy. Willem Hovy's grootvader was directeur van de brouwerij. Zijn vader emigreerde in 1903 naar Zuid-Afrika, waar Willem in 1921 werd geboren. De familie in Zuid-Afrika wist nog van het bestaan van de valk, en ergens in de jaren zestig vroeg Willems vrouw: “Hoekom laat ons nie hierdie ding hiernatoe kom nie?” Willem Hovy vond het een prima idee en regelde verscheping van de valk naar Zuid-Afrika. Tuinbeeld Zo kwam De Gekroonde Valk bij Hovy in de tuin te staan, in het stadje Germiston, twintig kilometer ten oosten van Johannesburg. Het familie-album toont de verbaasde gezichtjes van een schare kinderen, die in de winter van 1967 op, naast en onder de reusachtige valk is geklommen. Opa staat er trots naast. Willem, die inmiddels ook zijn huis de Gekroonde Valk heeft genoemd, herinnert zich dat het beeld nogal de aandacht trok. De buurt noemde hem “de man met de grootste vogel van Germiston”, vertelt hij met een rood aangelopen gezicht van het lachen, want dit is zeer pikant Afrikaans idioom. Replica De familie wilde het beeld niet verkopen maar een replica maken was geen bezwaar. Beeldhouwer Mike Edwards voerde de opdracht uit en vond het ‘opwindend’: “het is weer eens wat anders dan een borstbeeld van een gezagsdrager. Het is een typisch negentiende-eeuws dierenbeeld, vermoedelijk Frans”. Eind november 1993 is, zoals het genoemd werd, de valk op zijn nest aan de Hoogte Kadijk teruggekeerd. (naar de NRC 23 juli en het Parool 30 juli 1993)
Sibbelwoningen Op de foto (februari 2007) is te zien dat een aantal woningen is dichtgetimmerd. Het zijn de Sibbelwoningen, arbeiderswoningen uit 1828 voor de werknemers van ‘De Gekroonde Valk’. De huizen werden in 1978 van sloop gered en na renovatie verhuurd als sociale huurwoningen, de huizen werden bovendien uitgeroepen tot Rijksmonument. Maar al snel werd geconstateerd dat de grond vervuild is en de fundamenten niet deugen. Een jarenlange strijd tussen huurders en wisselende eigenaren volgt, met als inzet onderhoud, renovatie, huurverhoging, afbraak, nieuwbouw. RTV-NH meldt 10 februari 2007: Na meer dan 25 jaar moeten de bewoners van de Sibbelwoningen in Amsterdam hun huis uit. Woonstichting De Key wil de monumentale panden aan de Hoogte Kadijk renoveren. De bewoners, veelal oud-krakers, weigeren weg te gaan zolang er geen goed alternatief komt. Inmiddels staat de helft van de veertig woningen leeg. De overgebleven bewoners zijn wisselwoningen aangeboden, maar zij voelen hier niets voor zolang de duur van de renovatie onduidelijk blijft. Volgens De Key moet de renovatie eind maart beginnen. Omdat ook de grond sterk vervuild is, is sanering noodzakelijk. Dit neemt mogelijk jaren in beslag. Na twee keer een kort geding hebben de laatste bewoners december 2007 de woningen verlaten. In 2009 is de renovatie van start gegaan. Afgesproken is o.a. dat het gevelbeeld gehandhaafd blijft. Alle huurders die een huurcontract hadden, kunnen terugkeren. Naar verwachting is medio 2011 de verbouwing klaar. Hoogte Kadijk Foto’s: februari 2007 Startpagina Buitenbeeldinbeeld Buitenbeelden in
Amsterdam Centrum Buitenbeelden
in Amsterdam: Flora & Fauna in
beeld |
