Van Heutsz-monument

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Van Heutsz-monument door Frits van Hall, 1935 / Monument IndiŽ-Nederland, 2004

 

 

Het Nederlandse gezag

 

J.B. van Heutsz was commandant van het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (KNIL) en heeft naam gemaakt door Atjeh onder Nederlands gezag te brengen. Voor een deel van de Nederlandse bevolking was van Heutsz een held en na zijn dood werd ruim voldoende geld ingezameld om naast een grafmonument ook een gedenkmonument neer te zetten. Winnaar van de uitgeschreven ontwerpwedstrijd was Frits van Hall met de architect G. Friedhoff.

 

 

 

†††††††††††† ††††††

 

 

Symbolen

 

Het beeld is een bijna viereneenhalf meter hoog vrouwenfiguur met een wetsrol, ze stelt het Nederlands gezag in IndiŽ voor. Ze wordt geflankeerd door twee leeuwtjes die Batavia en Amsterdam symboliseren. In de volksmond heet ze ĎMien met de hondjesí, ook wordt ze de Nederlandse Maagd genoemd. Op de sokkel een plaquette met het portret van de generaal. De vijver symboliseert het water dat Nederland en IndonesiŽ scheidt. Op de muren met de bogen, links en rechts van het beeld, hangen reliŽfs die de eilanden van de archipel weergeven.

 

 

 

Weerstand

 

Bij een ander deel van de bevolking riep het gedenkteken dadelijk weerstand op, men kritiseerde de meedogenloze wijze waarop de generaal opstanden in Atjeh had neergeslagen. Sinds de onthulling is het monument doelwit geweest van bekladding, vernieling en zelfs bomaanslagen omdat het herinnert aan de koloniale onderdrukking.

 

Van Hall, een communist, heeft eens gezegd dat de portretplaquette verwijderd kon worden, ĎVervang het door de woorden Vrijheid, Merdeka of Indonesia en je hebt een Vrijheidsbeeldí. De plaquette Ūs verwijderd: in 1984 werd het gestolen en het zou op de bodem van het Noorder Amstelkanaal liggen. Later zijn de letters die de naam Van Heutsz vormden verdwenen.

 

 

 

Foto: ANP

 

 

 

 

†††††††††††††††††

 

 

†††††††††


 

Bomaanslagen

 

Bom ontploft

VAN HEUTSZ MONUMENT BESCHADIGD

 

Amsterdam- Voor de vierde maal heeft Van Heutsz het moeten ontgelden. Nadat in de laatste jaren reeds enkele beschadigingen zijn aangebracht aan de monumenten in Coevorden en Amsterdam, is dat op het Olympiaplein in Amsterdam gisternacht ernstig beschadigd door een bomontploffing. Volgens de politie werd gebruik gemaakt van een zwaar kaliber kneedbom.

 

Het hoofdbureau ontving even voor drie uur een telefoontje waarin een onbekende mededeelde dat hij van 'de revolutionaire raad' was en het monument de lucht in zou vliegen. Een der leeuwen, naast het monument, is gedeeltelijk vernield. De rechtervoorpoot en het schild waarop deze poot rustte werden in het bassin voor het gedenkteken gevonden, van de linkervoorpoot werd eveneens een stuk afgeslagen. De achterpoten en de granieten sokkel liepen scheuren op. De recherche van het bureau Overtoom heeft een onderzoek ingesteld. Tot gisteravond nog vergeefs.

 

(Trouw 11 maart 1967)

 

------------------------------------------------

 

 

AMSTERDAM - De 12-jarige jongen, die gistermiddag gewond raakte bij het ontploffen van explosieven bij het Van Heutszmonument aan het Olympiaplein in Amsterdam, maakt het goed. De jongen liep verwondingen op aan armen, benen en gezicht. Door de enorme klap werd zijn trommelvlies beschadigd.

 

Het kind klom gisteren, samen met drie vriendjes, op het monument en ontdekte daar een aantal draden. Nieuwsgierig volgde hij het spoor tot hij een kastje aantrof dat hij aanraakte. Een van de aangebrachte dynamietstaven ontplofte daardoor. Zijn drie vriendjes bleven ongedeerd. Het monument van generaal Van Heutsz zelf werd licht beschadigd.

 

De politie zette direct de omgeving af, toen bleek dat er nog enkele niet ontplofe dynamietstaven met een touw rondom het middel van het Van Heutzbeeld waren gesnoerd. De explosieven Opruimings Dienst uit Culemborg werd gewaarschuwd. Tegen vijf uur 's middags wist de EOD de explosieven te verwijderen.

 

Eerder op de ochtend had de politie het monument gecontroleerd, nadat kranten een verklaring hadden ontvangen van de groep Koetoh Reh waarin stond dat het Van Heutsz-monument maandagnacht was opgeblazen. Onderzoek wees uit dat er niets aan de hand was. Ook trof de politie bij het monument 's ochtends aldus een woordvoerder geen explosieven aan.

††††

 

 

De groep Koetoh Reh is genoemd naar een kampong in Atjeh in IndonesiŽ, die tijdens het bewind van gouverneur-generaal Van Heutsz door het Nederlandse leger werd uitgemoord. in de persverklaring kritiseert de groep de reis van de Amsterdamse delegatie onder leiding van burgemeester Van Thijn naar IndonesiŽ. In de verklaring wordt verder gewezen op het al 'eeuwenoude racisme in Nederland', dat zich zou uiten in de Nederlandse steun aan Zuid-Afrika, het rechteloos houden van politieke vluchtelingen en het op grote schaal uitwijzen van vreemdelingen.

 

(citaten uit Het Parool, 12 september 1984; later heeft RaRa de aanslag opgeŽist)

 

 

 

 

 

 

 


 

Monument Nederland - IndiŽ

 

 

 

 

 

 

Relatie Nederland-IndiŽ

 

In 2001 is besloten dat de naam en functie van het monument gewijzigd zou worden. Een voorstel het monument aan Multatuli op te dragen heeft het niet gehaald maar in 2004 is het geworden tot Ďeen gedenkteken dat de relatie tussen Nederland en IndiŽ tijdens de koloniale periode in herinnering roept.í De wijziging wordt tot uiting gebracht door een toevoeging aan het monument, opgeleverd in 2007.

 

 

††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

 

Het ontwerp van Jan Kleingeld bestaat uit een aantal bakstenen sokkels in de vorm van pylonen met lichtornamenten die haaks staan op het oorspronkelijke monument. Het onderscheid tussen oost (IndiŽ) en west (Nederland) is uitgedrukt in de kleur van de lichtelementen. De gele bakstenen zijn geÔnspireerd op de gebouwen uit de omgeving die deel uit maakten van het Plan Zuid van Berlage. De woorden ĎIndiŽí en ĎNederlandí samen met de jaartallen 1596, 1935, 1945, 1949, 2001 en 2007 zijn onderdeel van de toevoeging. Drie jaartallen markeren belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van IndonesiŽ met betrekking tot Nederland:

 

††††††††††††††††††† - De landing van Cornelis Houtman en Pieter Dirksz de Keyser op Bantam in 1596

††††††††††††††††††† - De declaratie van onafhankelijkheid in 1945

††††††††††††††††††† - Erkenning van de onafhankelijkheid door Nederland in 1949

 

De drie andere jaartallen markeren de geschiedenis van het monument, In 1935 is het onthuld, in 2001 is besloten tot naam- en functiewijziging, en in 2007 is de uitbreiding tot stand gekomen.

 

 

 

††††††††††††††††††

 

 

 

 

††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

 

 

†††††††††††††††††††††† Vernieling

 

†††††††††††††††††††††† Onderstaande foto is van Michiel van Munster, hij trof februari 2011 het monument zwaar beschadigd aan.

 

†††††††††††††††††††††

 

 

 

 


 

Frits van Hall (1899-1945)

 

Frits van Hall werd op Java geboren, studeerde aan de Rijksacademie te Amsterdam, won in 1923 de Prix de Rome en maakte, naast klein-plastieken in brons en terracotta (vooral naakten), monumentale beelden. Als communist speelde hij in de Tweede Wereldoorlog een actieve rol in het verzet, werd in 1943 gearresteerd en op 18 januari 1945 langs de weg na de ontruiming van het concentratiekamp Auschwitz gefusilleerd.

 

Wikipedia

 

 

††††††††††††††††††††††

 

 

 

 


 

Jan Kleingeld (1954)

 

 

www.hakijk.nl

 

 

 


 

Ansichtkaarten

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

 

 

†††††††††††††††††††††††

 

†††††††††††††††††††††††††††† 1942

 

 

†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††

 

†††††††††††† †††††††††††††††††††††††††††††††††††††achterkant

 

 

 

 

 

††††††††††††††††††††††††††††† 15 juni 1935: onthulling door koningin Wilhelmina

 

 

 


 

Olympiaplein, plantsoen Apollolaan

 

Fotoís: november 2006 en oktober 2009

 

 

 

Startpagina Buitenbeeldinbeeld

 

Buitenbeelden in Amsterdam Zuid

 

Buitenbeelden in Amsterdam: Monumenten